SPL and Scientific Realism
Swinburne’un Maddeler-Güçler-Yatkınlıklar (S-P-L) görüşü
See also: Arguments On God, substance theory, Is There a God
Hayır, Swinburne’un metinde anlattığı Maddeler-Güçler-Yatkınlıklar (S-P-L) görüşü, bilimsel realizmle çelişmez; tam aksine, onu destekleyen ve ona metafiziksel bir zemin sağlayan bir görüştür.
İşte bunun nedenleri:
-
Bilimsel Realizm Nedir?
Bilimsel realizm, en genel anlamıyla, bilimin amacının dünyayı doğru bir şekilde betimlemek olduğunu ve bilimsel teorilerin öne sürdüğü gözlemlenemeyen varlıkların (elektronlar, kuarklar, kütleçekim alanları vb.) gerçekten var olduğunu savunan görüştür. Yani yasalar sadece birer tahmin aracı değil, dünyanın gerçek yapısını yansıtan ifadelerdir.
-
S-P-L Görüşünün Realist Doğası:
S-P-L modeli, bilimsel keşiflerin ne anlama geldiğine dair realist bir yorum sunar:
-
Gözlemlenemeyen Varlıkları Gerçek Kabul Eder: Swinburne, bilimin “gözlemlenebilir maddi nesnelerin, çeşitli şekillerde birbirine bağlanmış moleküller gibi gözlemlenemeyen bileşenlerden yapıldığını” varsaydığını açıkça belirtir1. Elektronlar, kuarklar gibi parçacıkların varlığını, gözlemlenebilir olayları açıklamak için meşru bir şekilde varsaydığını söyler2. Bu, bilimsel realizmin temel duruşudur.
-
Yasalara Ontolojik Bir Temel Sunar: S-P-L görüşüne göre, bilim bir “doğa yasası” keşfettiğinde, aslında belirli türdeki maddelerin paylaştığı gerçek ve içsel güçler ve yatkınlıklardaki düzenlilikleri keşfetmiş olur3. Yasa, bu gerçek güçlerin bir özetidir. Bu, yasanın sadece bir hesaplama aracı olduğu (araçsalcılık) görüşünün tam tersidir.
-
Varlıkları ve Özelliklerini Gerçek Olarak Tanımlar: Bu modele göre bilim, bir elektronu tanımladığında, aslında belirli güçlere (kütle, yük vb.) ve bu güçleri kullanma yatkınlıklarına sahip bir madde (substance) türünü tanımlamaktadır4. Bu, bilimin keşfettiği varlıkların ve özelliklerin dünyanın gerçek bir parçası olduğunu kabul etmektir.
-
-
Anti-Realist Görüşlerle Zıtlığı:
Bilimsel realizmin karşıtı olan araçsalcılık (instrumentalism) gibi görüşler, bilimsel teorilerin ve yasaların sadece gözlemleri tahmin etmeye yarayan kullanışlı araçlar olduğunu, onların doğru olup olmadığını veya altta yatan bir gerçekliği yansıtıp yansıtmadığını bilemeyeceğimizi savunur.
S-P-L görüşü ise bunun tam tersini iddia eder. Nedenselliğin ve yasaların temelinde, maddelerin kendilerine ait olan gerçek “güçler” bulunur5. Dolayısıyla bu model, doğası gereği realist bir yaklaşımdır.
Sonuç olarak: S-P-L görüşü, bilimsel realizmle çelişmek bir yana, ona felsefi bir temel sunar. Bilimin başarılı bir şekilde keşfettiği “yasaların” ve “parçacıkların”, aslında dünyanın gerçek yapısını oluşturan “güçlere sahip maddeler” olduğunu öne sürerek bilimsel realizmi güçlendirir.
Bkz: Rasmussen’s Geometric Argument • qualia • substance theory